فرض کنید سازمان دارای یک مرکز و چندین شعبه است. اگر Zabbix Server مرکزی بخواهد مستقیماً تمام Routerها، Switchها، سرورها و Agentهای شعب را Poll کند، با مشکلاتی مانند این موارد روبهرو میشویم:
• وابستگی کامل مانیتورینگ به WAN
• نیاز به بازکردن Portهای متعدد
• افزایش Latency و Timeout
• ترافیک زیاد مانیتورینگ
• افزایش Pollerهای Unreachable
• ایجاد Gap هنگام قطعی ارتباط
• پیچیدگی بیشتر Firewall Policy
راهکار Zabbix برای چنین معماریهایی Zabbix Proxy است.
Zabbix Proxy چیست؟
Proxy یک واسط میان تجهیزات شعبه و Zabbix Server مرکزی است.
Proxy میتواند داده را از منابع مختلف جمعآوری کند:
• Zabbix Agent
• SNMP
• ICMP
• IPMI
• JMX
• HTTP Agent
• VMware
• Trapper و Sender
• Simple و External Check
سپس دادههای جمعآوریشده را برای Zabbix Server ارسال میکند.
Proxy رابط مدیریتی مستقل ندارد و جایگزین Server نیست. Configuration، Trigger Evaluation، Problem، Action و مدیریت مرکزی همچنان در Zabbix Server انجام میشوند.
معماری ساده
"تجهیزات شعبه ← Zabbix Proxy ← WAN/VPN ← Zabbix Server"
در این مدل، Server مرکزی بهجای ارتباط مستقیم و دائمی با تکتک تجهیزات، عمدتاً با Proxy شعبه ارتباط دارد.
مزایای استفاده از Proxy
✅ کاهش بار Zabbix Server
✅ کاهش تعداد ارتباطها روی WAN
✅ جمعآوری محلی داده
✅ نگهداری موقت داده هنگام قطع ارتباط
✅ ارسال داده پس از برقراری مجدد WAN
✅ سادهترشدن Firewall Ruleها
✅ کاهش Timeout در ارتباطات راه دور
✅ توسعهپذیری بهتر در شبکههای بزرگ
✅ جداسازی منطقی Siteها
✅ اجرای Discovery در شبکه شعبه
نکته مهم:
اگر ارتباط شعبه با مرکز قطع شود، Proxy میتواند دادهها را در Database محلی Buffer کند. پس از وصلشدن ارتباط، دادههای ذخیرهشده ارسال میشوند.
اما در زمان قطع WAN، هشدار مرکزی بلادرنگ نخواهد بود؛ زیرا تحلیل Trigger و ایجاد Problem در Server مرکزی انجام میشود.
Active Proxy چیست؟
در حالت Active:
• Proxy به Zabbix Server متصل میشود.
• Configuration را دریافت میکند.
• دادههای جمعآوریشده را ارسال میکند.
• لازم نیست Server اتصال ورودی مستقیمی به Proxy برقرار کند.
این حالت معمولاً برای شعب پشت Firewall یا NAT مناسبتر است؛ زیرا ارتباط از داخل شعبه به سمت مرکز آغاز میشود.
معماری رایج:
"Branch Proxy → Central Zabbix Server"
در بسیاری از محیطهای سازمانی، Active Proxy انتخاب عملیاتی سادهتر و امنتری است.
Passive Proxy چیست؟
در حالت Passive:
• Zabbix Server به Proxy متصل میشود.
• Server Configuration را برای Proxy ارسال میکند.
• Server دادهها را از Proxy درخواست میکند.
در این حالت، Server باید بتواند به Port سرویس Proxy دسترسی داشته باشد. بنابراین Routing، Firewall و NAT باید اتصال از مرکز به شعبه را مجاز کنند.
Passive Proxy برای شبکههایی با ارتباط مستقیم و کنترلشده قابل استفاده است، اما در محیطهای دارای NAT یا سیاستهای سختگیرانه ورودی، Active Proxy معمولاً سادهتر است.
Database محلی Proxy
Proxy برای نگهداری Configuration و دادههای موقت به Database نیاز دارد.
انتخاب Database باید براساس این موارد انجام شود:
• تعداد Host و Item
• NVPS شعبه
• مدت احتمالی قطعی WAN
• حجم Buffer موردنیاز
• تعداد Checkها
• ظرفیت Storage و IOPS
SQLite میتواند برای Proxyهای کوچک و سبک مناسب باشد؛ اما در بارهای بالاتر باید Database مناسبتر و معماری پشتیبانیشده انتخاب شود.
Database مربوط به Proxy باید از Database اصلی Zabbix جدا باشد. چند Proxy نیز نباید یک Database مشترک داشته باشند.
Proxy چه مشکلی را حل نمیکند؟
Proxy جایگزین طراحی صحیح نیست.
استفاده از Proxy این مشکلات را خودکار رفع نمیکند:
❌ Templateهای سنگین
❌ Itemهای غیرضروری
❌ Intervalهای بسیار کوتاه
❌ Triggerهای نامناسب
❌ Alert Storm
❌ Database ضعیف در مرکز
❌ نبودن Backup و Security
❌ کمبود پهنای باند واقعی
Proxy بار جمعآوری را توزیع میکند؛ اما طراحی بد را اصلاح نمیکند.
ملاحظات امنیتی
برای ارتباط Proxy و Server باید این موارد رعایت شوند:
🔐 استفاده از TLS PSK یا Certificate
🔐 محدودسازی Firewall براساس IP و Port
🔐 اختصاص Identity مجزا به هر Proxy
🔐 حفاظت از PSK و Private Key
🔐 عدم انتشار Database و Interface مدیریتی
🔐 استفاده از NTP مشترک
🔐 Patch و Hardening سیستمعامل
🔐 مانیتورینگ خود Proxy
🔐 کنترل دسترسی SSH
🔐 تهیه Backup از Configuration ضروری
برای چندین شعبه، استفاده از یک PSK مشترک ریسک مناسبی نیست؛ بهتر است هر Proxy هویت و کلید مستقل داشته باشد تا در صورت افشای یک کلید، تمام معماری تحت تأثیر قرار نگیرد.
چه چیزهایی را درباره Proxy مانیتور کنیم؟
☑️ Proxy Last Seen
☑️ Queue و Data Delay
☑️ CPU، RAM و Disk
☑️ Database Size
☑️ Busy Processها
☑️ تعداد Valueهای Bufferشده
☑️ وضعیت ارتباط TLS
☑️ زمان آخرین Configuration Sync
☑️ اختلاف ساعت
☑️ Log Errorها
☑️ ظرفیت کافی برای قطعی طولانی WAN
Proxy بخشی از سامانه مانیتورینگ است و خودش نیز باید تحت مانیتورینگ قرار بگیرد.
یک الگوی پیشنهادی برای سازمان چندسایتی
• یک Zabbix Server مرکزی
• Database مرکزی با Backup و Performance مناسب
• یک Proxy برای هر شعبه بزرگ یا Site مستقل
• Active Proxy روی ارتباط TLS
• SNMP و Agentها فقط در شبکه محلی شعبه
• Naming و Tag براساس Site
• Dashboard مجزا برای هر شعبه
• Trigger مخصوص قطع ارتباط Proxy
• Buffer متناسب با مدت قطعی احتمالی WAN
• مستندات بازیابی و جایگزینی Proxy
🎯 جمعبندی
Zabbix Proxy فقط یک Relay ساده نیست؛ جزء مهم معماری Distributed Monitoring است.
Proxy باعث میشود مانیتورینگ شعب در برابر Latency و قطعی موقت WAN مقاومتر، امنتر و قابل توسعهتر شود. اما برای انتخاب تعداد Proxy، Database و Buffer باید حجم واقعی داده و شرایط ارتباط هر Site محاسبه شود.
در قسمت بعد بررسی خواهیم کرد:
🔜 تفاوت Zabbix Agent و Agent 2 چیست، Active و Passive Check چگونه کار میکنند و برای Windows و Linux کدام معماری مناسبتر است؟
