قبل از نصب Zabbix چه چیزهایی را باید طراحی کنیم؟

قبل از نصب Zabbix چه چیزهایی را باید طراحی کنیم؟
از صفر تا Zabbix Enterprise · درس 4 · آرشیو کانال · 2026-09-28
در این مقاله می‌خوانید
  1. 1️⃣ ابتدا هدف مانیتورینگ را مشخص کنید
  2. 2️⃣ Scope پروژه را تعریف کنید
  3. 3️⃣ حجم واقعی مانیتورینگ را محاسبه کنید
  4. 4️⃣ Database را جدی بگیرید
  5. 5️⃣ معماری مناسب را انتخاب کنید
  6. 6️⃣ قبل از نصب، این تصمیم‌ها را ثبت کنید

یکی از رایج‌ترین اشتباه‌ها در پروژه‌های مانیتورینگ این است که ابتدا Zabbix نصب می‌شود و بعد تصمیم می‌گیریم چه چیزهایی را مانیتور کنیم!

نتیجه چنین رویکردی معمولاً قابل پیش‌بینی است:

• Hostهای نامنظم

• Templateهای تکراری

• هزاران Item غیرضروری

• هشدارهای بی‌ارزش

• رشد سریع Database

• Dashboardهای شلوغ

• نبودن گزارش قابل استفاده برای مدیریت

نصب Zabbix شاید کمتر از یک ساعت زمان ببرد؛ اما طراحی درست آن چیزی است که یک سامانه آزمایشی را از مانیتورینگ Enterprise جدا می‌کند.

1️⃣ ابتدا هدف مانیتورینگ را مشخص کنید

پیش از انتخاب CPU، RAM یا Database باید بدانیم Zabbix قرار است چه مسئله‌ای را حل کند:

☐ تشخیص قطعی تجهیزات

☐ کنترل Performance

☐ پایش سرویس‌های حیاتی

☐ مانیتورینگ شعب و لینک‌های WAN

☐ تحلیل ظرفیت و روند رشد

☐ اندازه‌گیری SLA

☐ ارسال هشدار و Escalation

☐ تهیه گزارش مدیریتی

☐ کمک به Root Cause Analysis

اگر هدف مشخص نباشد، تعداد زیادی داده جمع‌آوری می‌شود که الزاماً به تصمیم بهتر منجر نمی‌شود.

2️⃣ Scope پروژه را تعریف کنید

فهرستی از دارایی‌های مورد پایش تهیه کنید:

• Router و Switch

• Firewall و VPN

• Access Point و Controller

• Windows و Linux Server

• Domain Controller

• VMware و Storage

• Database

• Application و وب‌سایت

• UPS، سنسور محیطی و تجهیزات فیزیکی

• لینک‌های اینترنت، MPLS و ارتباط شعب

برای هر دارایی مشخص کنید:

• اهمیت آن چقدر است؟

• مالک سرویس چه کسی است؟

• با چه روشی مانیتور می‌شود؟

• چه Templateای نیاز دارد؟

• چه هشدارهایی باید ایجاد کند؟

• چه مدت داده‌های آن نگهداری می‌شود؟

همه چیز نباید با یک عمق مانیتور شود. Domain Controller و Core Switch با یک Printer معمولی ارزش عملیاتی یکسانی ندارند.

3️⃣ حجم واقعی مانیتورینگ را محاسبه کنید

فقط تعداد Hostها معیار مناسبی برای Sizing نیست.

ممکن است ۲۰۰ Host سبک‌تر از ۵۰ Host با هزاران Interface، Item، Discovery Rule و Interval کوتاه باشند.

شاخص مهم در Zabbix:

📌 NVPS — New Values Per Second

مثال ساده:

اگر ۱۰,۰۰۰ Item فعال داشته باشیم و هر Item به‌طور متوسط هر ۶۰ ثانیه بررسی شود:

"10000 ÷ 60 ≈ 167 NVPS"

اما Itemهایی با Intervalهای ۱۰، ۳۰ و ۳۰۰ ثانیه، Trapper Itemها، Log Monitoring، Low-Level Discovery و Preprocessing می‌توانند بار واقعی را تغییر دهند.

بنابراین باید این موارد برآورد شوند:

• تعداد Host

• تعداد Item فعال

• Update Interval

• تعداد Trigger

• حجم Log

• تعداد Interface و Discovery Object

• تعداد User و Dashboard

• مدت نگهداری History و Trend

• نرخ رشد آینده

Sizing حرفه‌ای با یک عدد ثابت انجام نمی‌شود؛ باید با Pilot، Baseline و مشاهده عملکرد واقعی تکمیل شود.

4️⃣ Database را جدی بگیرید

در اغلب استقرارهای متوسط و بزرگ، Database مهم‌ترین بخش Performance زبیکس است.

اندازه Database به این عوامل وابسته است:

• NVPS

• مدت نگهداری History

• مدت نگهداری Trend

• نوع داده‌ها

• حجم Event و Audit

• نرخ تغییر داده

• Housekeeping یا Partitioning

• میزان فشرده‌سازی

• رشد آینده

نگهداری History برای یک سال، بدون محاسبه Storage و IOPS، می‌تواند پروژه را با مشکل جدی روبه‌رو کند.

قاعده منطقی:

• History برای عیب‌یابی کوتاه‌مدت

• Trend برای تحلیل بلندمدت

• Retention براساس نیاز واقعی

• Backup براساس RPO و RTO

• تست Restore به‌صورت دوره‌ای

مستندات رسمی Zabbix نیز تأکید می‌کند نیاز Storage مستقیماً به تعداد پارامترها و مدت نگهداری History وابسته است.

📚 "Zabbix Installation Requirements" (https://www.zabbix.com/documentation/8.0/en/manual/installation/requirements)

5️⃣ معماری مناسب را انتخاب کنید

براساس اندازه و پراکندگی زیرساخت می‌توان یکی از این مدل‌ها را انتخاب کرد:

🔹 محیط کوچک:

Server، Database و Frontend روی یک ماشین

🔹 محیط متوسط:

Zabbix Server و Frontend در یک VM و Database جداگانه

🔹 محیط بزرگ:

Server، Database و Frontend تفکیک‌شده، همراه با Proxy و HA

🔹 سازمان چندسایتی:

Zabbix Server مرکزی و Proxy در شعب یا Data Centerهای مختلف

تفکیک اجزا همیشه اجباری نیست؛ اما باید امکان رشد، نگهداری و رفع خرابی از ابتدا دیده شود.

6️⃣ قبل از نصب، این تصمیم‌ها را ثبت کنید

☑️ نسخه Production و ترجیحاً LTS

☑️ سیستم‌عامل پشتیبانی‌شده

☑️ Database و نسخه سازگار

☑️ معماری Server و Proxy

☑️ CPU، RAM، Storage و IOPS

☑️ Retention Policy

☑️ Naming Standard

☑️ Host Group و Tag Standard

☑️ روش‌های SNMP، Agent، API و HTTP

☑️ سیاست TLS و دسترسی مدیریتی

☑️ Alerting و Escalation

☑️ Backup و Disaster Recovery

☑️ برنامه Upgrade و Patch Management

🎯 جمع‌بندی

پروژه Zabbix با اجرای دستور نصب شروع نمی‌شود؛ با شناخت سرویس‌ها، تخمین بار، طراحی Database و تعریف استانداردها آغاز می‌شود.

یک طراحی ضعیف ممکن است امروز کار کند، اما با افزایش Host، History و Triggerها به سامانه‌ای کند، شلوغ و غیرقابل اعتماد تبدیل خواهد شد.

در قسمت بعد بررسی می‌کنیم:

🔜 داده از لحظه جمع‌آوری تا ذخیره‌شدن در Database و ایجاد Problem چه مسیری را طی می‌کند و اجزای داخلی Zabbix چه وظیفه‌ای دارند؟