Backup و Disaster Recovery زبیکس

Backup و Disaster Recovery زبیکس
از صفر تا Zabbix Enterprise · درس 23 · آرشیو کانال · 2026-11-09
در این مقاله می‌خوانید
  1. 1️⃣ Database
  2. 2️⃣ فایل‌های Configuration
  3. 3️⃣ Script و Integration
  4. 4️⃣ Certificate و Secret
  5. 1️⃣ آماده‌سازی سیستم‌عامل پشتیبانی‌شده
  6. 2️⃣ نصب نسخه سازگار Zabbix
  7. 3️⃣ نصب و آماده‌سازی Database
  8. 4️⃣ بازیابی Database
  9. 5️⃣ بازیابی Configuration
  10. 6️⃣ بازیابی Certificate و Secret
  11. 7️⃣ بازیابی Script و Integration
  12. 8️⃣ راه‌اندازی Frontend و Server
  13. 9️⃣ بررسی Permission فایل‌ها
  14. 🔟 اعتبارسنجی Agent، Proxy و Alerting

فرض کنید Zabbix Server از دسترس خارج شده یا Database خراب شده است.

نصب دوباره Packageها دشوار نیست؛ بخش ارزشمند، سال‌ها Configuration و داده‌ای است که در طول زمان ساخته شده:

• Hostها

• Templateها

• Triggerها

• Actionها

• SLAها

• Userها

• History و Trend

• Acknowledge و Eventها

• Dashboardها

• تنظیمات امنیتی

بدون Backup قابل بازیابی، سازمان فقط نرم‌افزار را از دست نمی‌دهد؛ حافظه عملیاتی مانیتورینگ را از دست می‌دهد.

چه اجزایی باید Backup شوند؟

1️⃣ Database

مهم‌ترین جزء Backup است و شامل بیشتر Configuration و داده‌های تاریخی می‌شود.

Backup باید با روش سازگار با Database انجام شود:

• Logical Backup

• Physical Backup

• Snapshot هماهنگ

• Point-in-Time Recovery در صورت نیاز

• Backup مبتنی بر Replication

کپی‌کردن ساده فایل‌های Database هنگام فعالیت سرویس، بدون روش سازگار، ممکن است Backup ناسالم ایجاد کند.

2️⃣ فایل‌های Configuration

نمونه‌ها:

• zabbix_server.conf

• zabbix_proxy.conf

• Agent Configuration

• Web Server Configuration

• PHP Configuration

• Database Client Configuration

• HA و Cluster Configuration

• Service Unit Overrideها

• Firewall Rule Documentation

مقادیر حساس این فایل‌ها باید رمزنگاری و دسترسی آن‌ها محدود شود.

3️⃣ Script و Integration

• External Scripts

• Alert Scripts

• Webhookهای سفارشی

• UserParameterها

• Module و Plugin

• Automation Script

• فایل‌های MIB اختصاصی

• Templateهای سفارشی

• فایل‌های Mapping و Value Map مرتبط

اگر Database بازیابی شود ولی Scriptهای موردنیاز وجود نداشته باشند، بخشی از Monitoring و Alerting همچنان کار نخواهد کرد.

4️⃣ Certificate و Secret

• TLS Certificate

• Private Key

• CA Chain

• PSK

• API Token

• SMTP Credential

• SNMP Credential

• حساب‌های Integration

این اطلاعات باید در Backup رمزنگاری‌شده و با کنترل دسترسی شدید نگهداری شوند.

Backup Secretها در فایل ZIP بدون رمزنگاری یک خطر جدی است.

Export Template کافی نیست

Export کردن Templateها مفید است، اما Backup کامل محسوب نمی‌شود.

Template Export معمولاً همه موارد زیر را پوشش نمی‌دهد:

• History و Trend

• Eventها

• تمام Userها و Permissionها

• Action و Media Configuration کامل

• Dashboardهای وابسته

• SLA و Service Tree

• Credentialهای خارجی

• فایل‌های سیستم‌عامل

• Scriptهای سفارشی

Template Export یک لایه مکمل و ابزار Version Control است، نه جایگزین Database Backup.

RPO و RTO

🔹 RPO

حداکثر میزان داده‌ای که سازمان تحمل می‌کند از دست برود.

مثلاً RPO چهار ساعت یعنی Backup و Replication باید طوری طراحی شوند که بیش از چهار ساعت داده از دست نرود.

🔹 RTO

حداکثر زمانی که بازیابی سرویس می‌تواند طول بکشد.

مثلاً RTO دو ساعت یعنی Zabbix باید حداکثر ظرف دو ساعت دوباره عملیاتی شود.

فرکانس Backup باید از RPO و طراحی بازیابی باید از RTO استخراج شود.

سیاست نمونه Backup

• Backup روزانه Database

• Backup دوره‌ای Configuration و Script

• نسخه Offsite

• نسخه Immutable یا محافظت‌شده

• Retention روزانه، هفتگی و ماهانه

• رمزنگاری Backup

• ثبت نتیجه Job

• هشدار برای Failure

• تست Restore دوره‌ای

• مستندسازی مالک Backup

نگهداری Backup روی همان VM، Datastore یا Storage اصلی، محافظت کافی در برابر خرابی گسترده یا باج‌افزار ایجاد نمی‌کند.

ترتیب پیشنهادی بازیابی

1️⃣ آماده‌سازی سیستم‌عامل پشتیبانی‌شده

2️⃣ نصب نسخه سازگار Zabbix

3️⃣ نصب و آماده‌سازی Database

4️⃣ بازیابی Database

5️⃣ بازیابی Configuration

6️⃣ بازیابی Certificate و Secret

7️⃣ بازیابی Script و Integration

8️⃣ راه‌اندازی Frontend و Server

9️⃣ بررسی Permission فایل‌ها

🔟 اعتبارسنجی Agent، Proxy و Alerting

نسخه Zabbix و Schema Database باید با یکدیگر سازگار باشند. بازیابی Database قدیمی روی نسخه نامتناسب می‌تواند مشکل ایجاد کند.

Restore Test

Backup موفق به معنای قابل بازیابی بودن آن نیست.

Restore Test باید بررسی کند:

☑️ Backup قابل خواندن است.

☑️ Database بدون خطا Restore می‌شود.

☑️ Frontend باز می‌شود.

☑️ Host و Templateها وجود دارند.

☑️ داده جدید دریافت می‌شود.

☑️ Proxyها متصل می‌شوند.

☑️ Trigger کار می‌کند.

☑️ Notification ارسال می‌شود.

☑️ Dashboard و SLA سالم‌اند.

☑️ Secretها و Certificateها معتبرند.

بهترین تست در یک محیط Isolated انجام می‌شود تا Agentها یا کاربران واقعی تحت تأثیر قرار نگیرند.

Runbook بازیابی

Runbook باید شامل این موارد باشد:

• محل Backup

• روش دریافت Key رمزگشایی

• نسخه نرم‌افزار

• ترتیب عملیات

• مسئول هر مرحله

• DNS و IP موردنیاز

• Credentialهای اضطراری

• Validation Checklist

• Rollback Plan

• زمان تقریبی بازیابی

• مسیر Escalation

Runbook نباید فقط روی همان Zabbix Server نگهداری شود!

🎯 جمع‌بندی

Backup زمانی ارزشمند است که بازیابی آن اثبات شده باشد.

یک برنامه DR حرفه‌ای فقط فایل Database ندارد؛ نسخه سازگار نرم‌افزار، Configuration، Script، Certificate، Secret، Runbook و تست منظم بازیابی را نیز شامل می‌شود.

در قسمت بعد:

🔜 طراحی Dashboard حرفه‌ای؛ چگونه برای NOC، تیم فنی و مدیریت نماهای متفاوت بسازیم؟

🛡 NEACASPACE